Miras payına mahsuben yapılan bazı karşılıksız kazandırmalar mirasta denkleştirmeye tabi olabilir. Her yardımın veya hediyenin otomatik olarak mirastan düşülmesi gerekmez; kazandırmanın niteliği ve mirasbırakanın iradesi belirleyicidir.
Aynı değildir: mirastan feragat, mirasbırakan hayattayken yapılan bir miras sözleşmesidir; mirasın reddi ise miras açıldıktan sonra gündeme gelir. Feragat, çocukların haklarını da etkileyebileceği için metnin kapsamı ve şekli dikkatle incelenmelidir.
Terekeye ilişkin tespit ve koruma işlemleri, mirasın kapsamını belirlemeye ve korunmasına yöneliktir. Tek başına bir taşınmaz devrini iptal ettirdiğiniz veya mirası paylaştırdığınız anlamına gelmez. Dosyadaki talep ve kararın hüküm kısmı belirleyicidir.
Çocuklar birinci zümre mirasçıdır ve kendi aralarında eşit pay alır. Sağ kalan eş de varsa eşin yasal payı terekenin dörtte biri, çocukların toplam payı dörtte üçüdür.
Bazı devirler mirasçılar tarafından dava konusu yapılabilir; her satış veya bağış otomatik olarak mirastan mal kaçırma sayılmaz. Gerçek amaç, işlemin niteliği ve deliller birlikte incelenir.
İlk olarak hakkın neden kullanılamadığını belirleyin. Terekenin paylaşılmaması, tapu kaydı, saklı pay ihlali ve bankadaki paranın alınması farklı hukuki sorunlardır.
Sadece “artık mirasçım değilsin” demek yeterli değildir. Saklı paylı mirasçıyı mirasçılıktan çıkarma TMK 510’daki belirli ağır nedenlere ve hukuki şekle bağlıdır.
Tek bir oran yoktur. Sağ kalan eş, çocuklarla birlikteyse dörtte bir; ana-baba zümresiyle birlikteyse yarım; üçüncü zümreyle birlikteyse dörtte üç; bu mirasçılar yoksa terekenin tamamını alır.
Miras paylaşılana kadar mirasçılar tereke üzerinde birlikte hak sahibidir. Tek kişinin evde oturması diğer mirasçıların payını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
e-Devlet’te Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün “Mirasçısı Olduğunuz Kişi Adına Tapu Bilgileri Sorgulama” hizmetini kullanabilirsiniz. Hizmet, murise ait TAKBİS kayıtlarını görmeye yöneliktir.
e-Devlet/BDDK hizmeti, mirasçısı olduğunuz kişinin mevduat veya katılım fonu hesabı bulunan bankaları sorgulamayı sağlar. Bu sorguyu tüm hesap bakiyelerini gösteren bir döküm gibi yorumlamayın.
Mirasın gerçek reddi için genel süre üç aydır. Yasal mirasçılarda başlangıç kural olarak mirasbırakanın ölümü ve mirasçılık durumunun öğrenilmesiyle, atanmış mirasçılarda bildirime ilişkin kurallarla belirlenir.
Saklı pay, kanunun belirli yasal mirasçılar için koruduğu asgari paydır. Mirasbırakanın tasarrufları bu payı ihlal ediyorsa koşullarına göre tenkis gündeme gelebilir.
Yasal mirasçılık kuralları uygulanır. Önce altsoy, sonra ana-baba zümresi, ardından büyükanne-büyükbaba zümresi incelenir; sağ kalan eşin payı birlikte bulunduğu zümreye göre değişir.
Veraset ilamı, mirasçıları ve yasal paylarını gösteren mirasçılık belgesidir. TMK 598 uyarınca şartları varsa sulh hukuk mahkemesi veya noterlik tarafından verilebilir.