ASOSYALİZM / TARİH ATLASIBEŞ ROTA · BİRBİRİNE BAĞLANAN HİKÂYELER
GEÇMİŞİN İÇİNDEN

Tarih
Zaman Tüneli

Bir tarihten bir soruya.
Bir sorudan uzun bir hikâyeye.

Yazıtlardan fabrikalara, ilk insanlardan sanatın dönüşümüne. Bir rota seç, dönemler arasında gez ve merak ettiğin dosyayı aç.

35 kaynaklı durak5 okuma rotası

01 / Rotanı seç

Her rota kendi zaman ölçeğinde açılır.

ŞİMDİ BU ROTADASIN

Türk Tarihi

16 durak

Bir döneme yakından bak.

Türk Tarihi rotasında 16 durak. Fotoğraflar, kısa okumalar ve her adımda kaynaklar.

Durakları liste olarak oku ↓

02 / Durak durak oku

Eskiden yeniye · Türk Tarihi

  1. 01

    VI–VIII. yüzyıllar

    8. yüzyılda dikilen Tonyukuk Yazıtı’nın 2018 tarihli fotoğrafı. Yazı, hükümdarlık ve hatırlama arasındaki ilişkinin maddi bir belgesi.
    Türk Tarihi

    Bir ad ne zaman görünür? Türk kelimesinin izinde

    542 olay kaydı, 552 siyasal kuruluşu ve VIII. yüzyıl Türkçe yazıtları aynı şey değildir. Bir adın belgelerde görünüşünü, bir dilin ve toplulukların oluşumundan ayırıyoruz.

    Dosyanın tamamını oku ↗
    Kaynaklar ve görsel künyesi

    CeeGee · CC BY-SA 4.0 · Web için boyutlandırıldı; kartlarda kırpılabilir. · Görsel kaydı ↗

  2. 02

    552–744

    8. yüzyılda dikilen Tonyukuk Yazıtı’nın 2018 tarihli fotoğrafı. Yazı, hükümdarlık ve hatırlama arasındaki ilişkinin maddi bir belgesi.
    Türk Tarihi

    Bozkırı yönetmek: Göktürk kağanlıkları

    Kağanlığın gücü yalnız süvaride değildi. Otlak, haraç, elçilik, aile ittifakları ve çok dilli yazıcılık aynı yönetim düzeninin parçalarıydı.

    Dosyanın tamamını oku ↗
    Kaynaklar ve görsel künyesi

    CeeGee · CC BY-SA 4.0 · Web için boyutlandırıldı; kartlarda kırpılabilir. · Görsel kaydı ↗

  3. 03

    VIII–XII. yüzyıllar

    Balasagun’un Karahanlı mirası olan Burana Kulesi. Tarihî yapının 2023 tarihli fotoğrafı; ortaçağdan bir görüntü kaydı değildir.
    Türk Tarihi

    Bir gecede olmadı: İslâmlaşma ve Karahanlılar

    Savaş kadar ticaret, saray tercihi, dinî eğitim ve gündelik ilişkiler de etkiliydi. Kutadgu Bilig ile Dîvânü lugāti’t-Türk, değişimin farklı yüzlerini gösterir.

    Dosyanın tamamını oku ↗
    Kaynaklar ve görsel künyesi

    Bernard Gagnon · CC0 · Web için boyutlandırıldı; kartlarda kırpılabilir. · Görsel kaydı ↗

  4. 04

    VIII–XIV. yüzyıllar

    Bezeklik’teki 9 numaralı mağaradan Uygur prenslerini gösteren duvar resmi. Berlin Etnoloji Müzesi’nde 2014’te fotoğraflandı; eser ile fotoğrafın tarihleri farklıdır.
    Türk Tarihi

    İpek yollarında bir sayfa: Uygurların çok dilli dünyası

    Uygur tarihi tek bir başkentten ibaret değildir. Saraylar, manastırlar, tüccarlar, çevirmenler ve parçalanmış el yazmaları geniş bir kültür coğrafyası açar.

    Dosyanın tamamını oku ↗
    Kaynaklar ve görsel künyesi

    Daderot · CC0 · Web için boyutlandırıldı; kartlarda kırpılabilir. · Görsel kaydı ↗

  5. 05

    XI–XIII. yüzyıllar

    1271 tarihli Gök Medrese’nin Ağustos 2024’te çekilmiş fotoğrafı. Anadolu’nun çok katmanlı mimari mirasının bir örneği.
    Türk Tarihi

    Anadolu bir anda değişmedi: Selçuklu yüzyılları

    Malazgirt önemli bir dönüm noktasıydı. Anadolu’nun dönüşümünü anlamak için göçleri, yerel ittifakları, kentleri, kadın banileri ve ticaret yollarını da izliyoruz.

    Dosyanın tamamını oku ↗
    Kaynaklar ve görsel künyesi

    Alexjes98 · CC0 · Web için boyutlandırıldı; kartlarda kırpılabilir. · Görsel kaydı ↗

  6. 06

    XIII–XVI. yüzyıllar

    Registan’ın 2010 tarihli görünümü. Solda 15. yüzyıl Uluğ Bey Medresesi, ortada ve sağda 17. yüzyıl yapıları görülür; meydan tek bir dönemin eseri değildir.
    Türk Tarihi

    Tek bir miras yok: Moğol sonrasında Türkî dünyalar

    Cengizli meşruiyeti, Türkçe konuşan topluluklar ve Farsça kültür çevreleri aynı siyasal dünyanın parçalarıydı. Timur ve Herat’ın sanat hayatı bu kesişmeleri görünür kılar.

    Dosyanın tamamını oku ↗
    Kaynaklar ve görsel künyesi

    Euyasik · CC BY-SA 3.0 · Web için boyutlandırıldı; kartlarda kırpılabilir. · Görsel kaydı ↗

  7. 07

    XIII. yüzyıl sonu–1453 · yaklaşık başlangıç

    1579–1580 tarihli bir Osmanlı minyatüründe Osman Bey. Topkapı Sarayı Müzesi’ndeki bu tasvir, Osman Bey’in yaşadığı dönemden yaklaşık iki yüzyıl sonra yapılmıştır.
    Türk Tarihi

    Bir uç beyliğinden devlete: Osmanlıların kuruluşu

    Osmanlı kuruluşunu yalnız bir yıl, bir rüya veya tek bir topluluğun kaderi açıklamaz. Sınır hayatının ittifaklarını, belgelerin sessizliklerini ve kentlerin dönüşümünü araştırıyoruz.

    Dosyanın tamamını oku ↗
    Kaynaklar ve görsel künyesi

    Ottoman miniature painting · Public domain · Web için boyutlandırıldı; kartlarda kırpılabilir. · Görsel kaydı ↗

  8. 08

    1453–XVII. yüzyıl başı · yaklaşık bitiş

    Yaklaşık 1600’de tarihçi, kâtip ve nakkaşın birlikte çalışmasını betimleyen minyatür. Kitap üretimini yalnızca hükümdarlar değil, uzman emek de şekillendiriyordu.
    Türk Tarihi

    İmparatorluk kimin emeğiyle yaşadı?

    İstanbul’un fethiyle genişleyen imparatorluğa aşağıdan bakıyoruz: timar gelirleri, şehir atölyeleri, mahkemedeki kadınlar ve farklı toplulukların gündelik ilişkileri.

    Dosyanın tamamını oku ↗
    Kaynaklar ve görsel künyesi

    Ottoman miniature painter · Public domain · Web için boyutlandırıldı; kartlarda kırpılabilir. · Görsel kaydı ↗

  9. 09

    XVII–XVIII. yüzyıllar

    Jean Baptiste Vanmour’un 1720–1737 arasında yaptığı tabloda sadrazamın maiyeti Atmeydanı’ndan geçiyor. 18. yüzyıl İstanbul’unun tören, kent mekânı ve iktidar ilişkilerine bir ressamın bakışı; fotoğraf değildir. Rijksmuseum, SK-A-1998.
    Türk Tarihi

    İmparatorluk yeniden örülürken

    Savaşların ötesinde vergi sözleşmeleri, taşra ağları, liman ticareti ve kadınların mahkemeye taşıdığı talepler; Osmanlı dünyasını dönüşüm üzerinden okumak.

    Dosyanın tamamını oku ↗
    Kaynaklar ve görsel künyesi

    Jean Baptiste Vanmour / Rijksmuseum, SK-A-1998 · Public domain; dijital görüntü CC0 · Web için boyutlandırıldı; kartlarda kırpılabilir. · Görsel kaydı ↗

  10. 10

    XIX. yüzyıl

    Aralık 1908’de Osmanlı Meclis-i Mebusanı. Anayasal temsil, farklı kimlik ve siyasî taleplerin aynı kurumda buluşması anlamına geliyordu.
    Türk Tarihi

    Ferman, valiz ve yeni yurttaşlık

    Tanzimat reformları ile göç dalgaları aynı yüzyılı biçimlendirdi; okul, nüfus kaydı ve vatandaşlık kavramı günlük hayata yerleşti.

    Dosyanın tamamını oku ↗
    Kaynaklar ve görsel künyesi

    Bilinmeyen fotoğrafçı · Public domain · Web için boyutlandırıldı; kartlarda kırpılabilir. · Görsel kaydı ↗

  11. 11

    1908–1923

    Bain News Service arşivinden Ankara’daki Büyük Millet Meclisi binası, yaklaşık 1920–1925. Dosyanın tarihlemesi bir aralıktır; tek bir açılış anını göstermez.
    Türk Tarihi

    Bir dünyanın sonu, yeni bir devletin doğuşu

    Meşrutiyetin umutlarından savaşlara, kitlesel yerinden edilmeden Ankara Meclisine; kuruluş anlatısını insan hayatlarının içinden okumak.

    Dosyanın tamamını oku ↗
    Kaynaklar ve görsel künyesi

    Bain News Service / Library of Congress · Bilinen telif kısıtlaması yok (Library of Congress) · Web için boyutlandırıldı; kartlarda kırpılabilir. · Görsel kaydı ↗

  12. 12

    1923–1950

    Mustafa Kemal Atatürk yeni Türk harflerini Kayseri’de tanıtıyor, 20 Eylül 1928. Fotoğraf, Cumhuriyet’in eğitim ve yazı reformlarının dönem belgesidir.
    Türk Tarihi

    Yurttaşı, okulu ve fabrikayı kurmak

    Sınıftaki alfabe, sandıktaki kadın, fabrikadaki işçi: Cumhuriyet’in ilk yıllarında hukuk ile hayat arasındaki mesafe.

    Dosyanın tamamını oku ↗
    Kaynaklar ve görsel künyesi

    Presidency of the Republic of Turkey · Public domain · Web için boyutlandırıldı; kartlarda kırpılabilir. · Görsel kaydı ↗

  13. 13

    1950–1980

    1935–1936 dönemindeki ilk kadın milletvekillerini bir araya getiren 18 portrelik kolaj. Hatice Özgener 1936 ara seçiminde seçildi; kolajdaki herkes 8 Şubat 1935’te seçilmiş değildir.
    Türk Tarihi

    Sandık, fabrika ve göç treni

    1950’de iktidar sandıkta değişti; sonraki otuz yılda kentleşme, işçilik, Avrupa’ya göç ve askerî müdahaleler toplumsal hayatı dönüştürdü.

    Dosyanın tamamını oku ↗
    Kaynaklar ve görsel künyesi

    Bilinmeyen fotoğrafçılar; Commons dosyası: Kemalist Yurtsever · Public domain · Web için boyutlandırıldı; kartlarda kırpılabilir. · Görsel kaydı ↗

  14. 14

    1980–2002

    Szilas’ın Eylül 1988’de çektiği İstanbul fotoğrafında yapılaşma, kıyı ve köprü bir arada görülüyor. Analog fotoğrafın sonradan taranmış kaydı; çekim tarihi ile 2014 dosya yükleme tarihi farklıdır.
    Türk Tarihi

    Kent büyür, hayat yeniden kurulur

    Darbe sonrasının siyasal çerçevesi, ihracat merkezli dönüşüm, finansal krizler ve kentte değişen emek; aynı dönemin birbirine bağlı yüzleri.

    Dosyanın tamamını oku ↗
    Kaynaklar ve görsel künyesi

    Szilas · Public domain · Web için boyutlandırıldı; kartlarda kırpılabilir. · Görsel kaydı ↗

  15. 15

    1991–2026 · dosyanın kapsamı

    Balasagun’un Karahanlı mirası olan Burana Kulesi. Tarihî yapının 2023 tarihli fotoğrafı; ortaçağdan bir görüntü kaydı değildir.
    Türk Tarihi

    Bir dil ailesi, çoğul bir dünya

    Türkiye tarihi ile Türk dilleri konuşan toplumların tarihleri birbirine bağlanır; fakat aynı devlet, tek dil veya değişmez bir kimlik oluşturmaz.

    Dosyanın tamamını oku ↗
    Kaynaklar ve görsel künyesi

    Bernard Gagnon · CC0 · Web için boyutlandırıldı; kartlarda kırpılabilir. · Görsel kaydı ↗

  16. 16

    2002–2023

    Sirkeci’de bir Marmaray treni, 2024. Günümüz ulaşım ağının belgesel fotoğrafı; 21. yüzyılın kent hayatını tarihsel bir çerçevede okumak için.
    Türk Tarihi

    Ekranlar, göç yolları ve kırılgan kentler

    Yeni yüzyılın toplumsal tarihi; çevrimiçi hayatı, devletin değişen yapısını, zorunlu göçü ve afetlerin görünür kıldığı eşitsizlikleri birlikte izler.

    Dosyanın tamamını oku ↗
    Kaynaklar ve görsel künyesi

    Zach1055 · CC BY-SA 4.0 · Web için boyutlandırıldı; kartlarda kırpılabilir. · Görsel kaydı ↗