Bir hizmete katılmak birkaç saniye sürerken ayrılmak neden labirente dönüşsün? “Hayır” demek, küçük bir yazıyı bulma becerimize bağlı olmasın. Bu metin bir şirket hakkında haber veya kullanıcı tanıklığı değil; dijital tasarım için savunduğumuz ilkeleri anlatan editoryal manifestodur.
Tercihi zayıflatan tasarım
ABD Federal Ticaret Komisyonunun 2022 tarihli Bringing Dark Patterns to Light raporu, reklamı bağımsız içerik gibi gösterme, önemli ücretleri gizleme, abonelikten çıkışı zorlaştırma ve veri paylaşımına yönlendirme gibi tasarımları inceliyor. Rapor Türkiye’deki bir uyuşmazlığın sonucunu belirlemez; kullanıcı tercihinin nasıl zayıflatılabildiğini tartışmak için kaynak sunar. [1]
Türkiye’de Reklam Kurulunun Şubat 2025 açıklaması da abonelik iptalini olumsuz etkileyen karanlık ticari tasarımlar hakkında yaptırım kararlarına yer veriyor. Her kötü tasarımın otomatik olarak aynı hukuki sonuca yol açtığını söylemeden, meselenin burada da ele alındığını görebiliriz. [2]
Reddetmek gerçek bir seçenek olsun
İstediğimiz internette toplam fiyat karar verilmeden önce anlaşılır. İzin kutusu seçimi belirsizleştirmez. Kampanyanın bitişi gerçek bir takvime dayanır. Ayrılmak, art arda sorulan suçluluk yüklü soruların doğru yanıtını bulmaya dönüşmez. Bunlar mevcut uygulamaların bütünü hakkında iddia değil, savunduğumuz tasarım ölçütleridir.
Bildirimleri kapatabilmek, otomatik devamı durdurabilmek ve bir tercihi sonradan değiştirebilmek olağan hareketler olsun. İyi tasarımın başarısı, kullanıcının gözünden kaçan ayrıntılardan kazanılan süreyle ölçülmesin.
Daha uzun kalmak tek başarı olmasın
Bir bilgi sayfasının hedefi bizi sonu gelmeyen akışta tutmak zorunda değil. Aradığımız yanıtı bulup hayatımıza dönmek de iyi bir sonuç olabilir. Okura nerede olduğunu, bağlantının nereye gittiğini ve işlemin neye yol açacağını gösteren bir interneti savunuyoruz.
Çıkış kapısının görünür olması hizmeti değersizleştirmez. Geri dönen kişinin kalmayı seçtiği bir ilişkiye alan açar. Geleceğin dijital dünyasında dikkatimizi, zamanımızı ve kararlarımızı daha açık koşullarla paylaşmak istiyoruz.