Konutun bir bölümünü başkasına kiralamak veya kullanım hakkını devretmek için kiraya verenin yazılı rızası gerekir. Birlikte yaşamanın alt kira mı, misafirlik mi, başka bir ilişki mi olduğu somut düzene göre değerlendirilir.
Erken çıkışta her durumda kalan yılın bütün kirası ödenmez. TBK 325, borcun benzer koşullarda yeniden kiraya verme için gereken makul süre boyunca devam etmesini ve uygun yeni kiracı bulunması hâlini düzenler.
Beş yılın dolması ev sahibine otomatik ve sınırsız zam yetkisi vermez. TBK 344/3 kapsamında hâkim, yeni kira yılı için TÜFE değişimini, taşınmazın durumunu, emsal kiraları ve hakkaniyeti birlikte değerlendirir. Bu, yeni çıkmış bir otomatik piyasa kirasına geçiş yasası değildir.
Hayır. Olağan yenilenen kira döneminde artış anlaşması, önceki kira yılındaki TÜFE’nin on iki aylık ortalamalara göre değişim oranını geçemez. Konut kiralarında uygulanan geçici yüzde 25 tavanı 1 Temmuz 2024 sonrasında yenilenen dönemler için sona ermiştir.
Konut ve çatılı işyeri kiralarında, gecikme nedeniyle ceza ödenmesini veya sonraki kiraların hemen muaccel olmasını öngören anlaşmalar TBK 346 gereği geçersizdir. Bu, geciken kira borcunu ve uygulanabilir temerrüt faizini ortadan kaldırmaz.
Kiracı, kira süresi dolduğu veya ev satıldığı için kendiliğinden çıkmak zorunda değildir. Kira artışı, depozito ve tahliye kanuni sınırlara bağlıdır; yine de kiracının kira ödeme, özenli kullanım ve zorunlu bakım için makul erişim sağlama yükümlülükleri sürer.
Kullanımı etkileyen ayıplarda kiracı, şartlarına göre giderim, ayıpla orantılı kira indirimi ve zarar tazmini isteyebilir. Önemli ayıpta fesih de gündeme gelebilir; her arıza bütün kirayı ödememe hakkı vermez.
“Evde on yıl kaldı, hemen çıkar” kuralı yoktur. TBK 347’ye göre on yıllık uzama süresi tamamlandıktan sonra kiraya veren, izleyen uzama yıllarının bitiminden en az üç ay önce bildirim yaparak sebep göstermeden sözleşmeyi sona erdirebilir.
Konut ve çatılı işyeri kiralarında güvence üç aylık kira bedelini aşamaz. Güvence kanundaki banka hesabında tutulmuşsa, kira bitiminden sonraki üç ay içinde ev sahibinin ilgili dava veya takibi bankaya bildirmemesi durumunda kiracı bankadan iade talep edebilir.
Hayır, satış kiracıyı otomatik olarak çıkarmaz. Türk Borçlar Kanunu’nun 310. maddesine göre yeni malik kira sözleşmesinin tarafı olur; ihtiyaç nedeniyle tahliye istiyorsa 351. maddedeki bildirim ve dava koşullarını izlemelidir.
Ev sahibinin yalnızca “çık” demesi tahliye için yeterli değildir. Ödenmeyen kira, ağır sözleşme ihlali, gerçek ihtiyaç, esaslı yeniden yapım, geçerli tahliye taahhüdü veya kanundaki diğer sebepler için ayrı prosedürler vardır.
Ev sahibi, mülk kendisine ait olsa bile dilediği zaman kiracının evine girme konusunda genel bir hakka sahip değildir. Bakım, satış veya yeniden kiralama için zorunlu ölçüde gösterim gerekiyorsa kiracıya uygun süre önce haber vermeli ve onun yararlarını gözetmelidir.
Kural olarak hayır. Belirli süreli konut veya çatılı işyeri kirasında kiracı bitimden en az 15 gün önce bildirim yapmazsa sözleşme aynı koşullarla bir yıl uzamış sayılır; kiraya veren yalnızca süre bittiği için sona erdiremez.
Aidatın tamamı her durumda kiracıya veya ev sahibine ait denemez. Kat Mülkiyeti Kanunu’nda ortak giderlerin temel yükümlüsü kat malikidir; kira ilişkisinde kullanım ve işletme giderleriyle mülkiyete bağlı esaslı yatırım giderleri ayrı değerlendirilir.
Her imzalı tahliye kâğıdı kendiliğinden geçerli değildir. TBK 352’ye göre kiracı, konut teslim edildikten sonra belirli bir tarihte boşaltmayı yazılı olarak üstlenmişse ve o tarihte çıkmamışsa kiraya veren süresinde icra veya dava yoluna başvurabilir.