Oksijen üretiminin önemli bir adresi okyanus
NOAA’ya göre Dünya’daki oksijen üretiminin yaklaşık yarısı okyanustan gelir. Bu üretimin önemli aktörleri küçük fotosentetik canlılardır.
Bütün yayınlar
Kaynaklı haberler, seçkiler ve açık kürsü yazıları. En yeni yayın en üstte.
657 yayın · Sayfa 35 / 37
Denizin tuzunun bir bölümü karadan gelir
Denizdeki çözünmüş tuzların önemli bir kaynağı karadaki kayaçlardır. NOAA, yağış ve yüzey akışının kayaçlardan ayrılan iyonları akarsularla denize taşıyabildiğini açıklar. Deniz tabanındaki açıklıklardan çıkan akışkanlar da bu tabloya katkıda bulunur.
Jüpiter’de gün yaklaşık on saat
Jüpiter, kendi ekseni çevresindeki bir turunu yaklaşık 9,9 saatte tamamlar. NASA, Güneş Sistemi gezegenleri arasında en kısa günün Jüpiter'de olduğunu belirtir. Çok büyük bir gezegenin mutlaka yavaş dönmesi gerektiği beklentisi böylece boşa çıkar.
Merkür’de bir yıl 88 gün
Merkür, Güneş çevresindeki bir turunu yaklaşık 88 Dünya gününde tamamlar. NASA bunu gezegenin yıl uzunluğu olarak verir. Ancak Merkür'de yılın kısa olması, kendi ekseni etrafındaki dönüşünün de aynı sürede gerçekleştiği anlamına gelmez.
Venüs’te yıl, dönme süresinden kısa
Venüs'ün kendi ekseni etrafında bir turu yaklaşık 243 Dünya günü, Güneş çevresindeki bir turu ise yaklaşık 225 Dünya günü sürer. NASA'nın verdiği bu değerler, dönme süresinin yörünge süresinden uzun olduğunu gösterir.
Otuz dereceye yaklaşınca eriyen metal
Galyumun erime noktası yaklaşık 29,8 °C'dir. Royal Society of Chemistry, 20 °C'de katı olan bu metali yumuşak ve gümüşümsü beyaz olarak tanımlar. Bir odanın ısınması, galyumun katı mı sıvı mı olacağını değiştirebilecek kadar önem taşıyabilir.
Sinekkapanın dokunma hesabı
Venüs sinekkapanının yaprağındaki duyarlı kıllara kısa aralıklarla iki kez dokunulması kapanmayı tetikleyebilir. Kew, iki ayrı kılın ya da aynı kılın iki kez uyarılmasının bu tepkiye yol açabildiğini açıklar. Bu durum, tek bir rastlantısal temasla her seferinde kapanmayan bir düzen oluşturur.
Yumurtlayan memeli
Ornitorenk, yumurtlayan bir memelidir. Australian Museum, onu ekidnelerle birlikte tek delikliler grubunda sınıflandırır. Yavruların yumurtadan çıkması, hayvanın memeli olmasına engel değildir; memeliler içindeki farklı bir üreme biçimini gösterir.
Akarsuyla beslenmeyen göl
ABD'nin Oregon eyaletindeki Crater Lake'e nehir veya akarsu girişi yoktur. Ulusal Park Servisi, gölün suyunun yağmur ve kardan geldiğini açıklar. Bir gölü mutlaka içeri akan bir nehrin beslemesi gerektiği düşüncesi bu örnekte geçerli değildir.
Mantar tıpanın ağaçla bağı
Doğal mantar tıpa, mantar meşesinin kabuğundan elde edilir. Kew, kabuğun hücresel düzeninin malzemeye esneklik kazandırdığını ve ağacın belirli aralıklarla kabuğu alınarak tekrar hasat edilebildiğini anlatır. Şişe ağzındaki küçük parça böylece bir ağacın koruyucu dokusuyla bağlantı kurar.
Oda sıcaklığında sıvı metal
Cıva, 20 °C'de sıvı halde bulunan bir metaldir. Royal Society of Chemistry, erime noktasını yaklaşık −38,8 °C olarak verir. Bu nedenle sıradan oda koşullarında katı bir metal parçası yerine akışkan, gümüş renkli bir maddeyle karşılaşılır.
Buzlarla kaplı çöl
Antarktika'nın geniş iç kesimleri çöl olarak sınıflandırılır. British Antarctic Survey, kıyılarla iç bölgeler arasında yağışın belirgin biçimde değiştiğini; iç kesimlerde yıllık kar birikiminin çok sınırlı olabildiğini anlatır. Buzlarla kaplı bir yerin çöl olması bu yüzden çelişki değildir.
Uçabilen memeli
Yarasalar, gerçek ve sürekli kanat çırparak uçuş yapabilen memelilerdir. ABD Ulusal Park Servisi, yarasa kanadını uzun parmaklar arasına gerilmiş esnek bir deri zarıyla açıklar. Bu nedenle kanat, memeli ön üyesinin farklı bir biçim almış halidir.
Klavyenin daktilo geçmişi
Bilgisayar klavyelerinde yaygın olan QWERTY dizilimi, elektronik bilgisayarlardan daha eskidir. ABD Kongre Kütüphanesi, Sholes ve Glidden daktilosunun daha sonra Remington adıyla yaygınlaştığını ve bu tuş düzeninin tanınmasında rol oynadığını anlatır.
Buz neden üstte kalır?
Buzun su üzerinde kalmasının nedeni, sıradan buzun sıvı sudan daha düşük yoğunlukta olmasıdır. USGS, donma sırasında su moleküllerinin daha açık bir kristal düzen oluşturduğunu anlatır. Aynı miktardaki madde daha fazla hacim kaplayınca birim hacimdeki kütle azalır.
Zürafanın boynunda yedi omur
Zürafanın uzun boyun bölümünde yedi boyun omuru vardır. Londra Doğa Tarihi Müzesi, çok daha küçük olan farede de aynı sayıda boyun omuru bulunduğunu vurgular. Çarpıcı fark, yalnızca omur sayısında aranmaz; omurların boyutları da hesaba katılmalıdır.
Vanilyanın orkide akrabası
Doğal vanilya, Vanilla cinsindeki sarılıcı tropikal orkidelerin işlenmiş meyvelerinden elde edilir. Kew'in açıklamasına göre tatlılarda kullanılan vanilya özütü bu meyvelerle bağlantılıdır. Yani vanilya yalnızca bir mutfak aroması adı değil, belirli bir bitki grubunun ürünüdür.
Deniz yalnızca göğü yansıtmaz
Denizin mavi görünmesini yalnızca gökyüzünün yansımasına bağlamak eksiktir. NOAA, suyun görünür ışığın kırmızı tarafındaki dalga boylarını daha güçlü soğurduğunu açıklar. Geriye kalan ışık dağılımı, yeterli su derinliğinde mavinin belirginleşmesine katkıda bulunur.